ÖSS'deki doğru tercih üniversite kapısını açar
ÖSS'de aldığınız puanla iyi bir bölümde eğitim görmek sizin elinizde. Tercihlerinizi belirlerken hem bölüm hem de üniversite önemli. Ayrıca ilgi ve yetenekleriniz kadar seçtiğiniz bölümün iş imkanını da araştırın.
Bütün bir yıl yaptığı çalışmaların karşılığını tercihler döneminde alacak olan adaylar, böylece hazırlanacakları mesleğe bağlı olarak da yaşam biçimini seçmiş olacak. Bu aşamada sık karşılaşılan bir sorun; üniversite adaylarının bir kısmının amaç belirlememiş olmaları, bir kısmının da meslekler hakkındaki bilgilerinin yüzeysel olması. En önemlisi ise tercihler yapılırken bireysel özelliklerin, ilgilerin, yeteneklerin göz önüne alınmaması. Adayların bir kısmı tercih yaparken yakın çevrelerindeki örneklere bakarak ve onların telkinleri ile karar veriyor. Yanlış tercih yapanlar sonrasında hayal kırıklığı ve zaman kaybına uğruyor. Son yıllarda tercihlerde gözlenen bir başka önemli etken de bazı öğrencilerin meslek seçiminden çok mezun olacakları üniversitenin seçimi üzerinde durmaları. Bu seçim adayların çok istedikleri meslekleri bile göz ardı etmelerine dolayısıyla kendilerine uygun olup olmadığına dikkat etmeksizin yanlış meslekler seçmelerine neden oluyor. Adayların tercihlerini belirlerken bu durumları dikkate almaları doğru karar vermenizi kolaylaştırır.
İŞ İMKANINI İYİ ARAŞTIRMALI
Öncelikle yükseköğretim programları ve meslekler hakkında çeşitli kaynaklardan (Meslek Rehberi, Rehberlik kitapları, meslek adamları, ÖSYM yayınları gibi) bilgi edinmeli, kendi ilgi ve yeteneklerinin farkına varmalı. Ayrıca her üniversitenin internette mutlaka sitesi vardır. Bu sitelere girip incelebilirsiniz. Üniversite tercihiniz özellikle iş yaşamınızdaki ilk yıllarda size fazlasıyla gerekli olacak. Hangi üniversiteden mezun olduğunuz işveren tarafından önemle değerlendirilecek. Sonraki yıllarda o ana kadar ki iş performansınız ve başarılarınız da buna eklenerek devam edecek. Tüm bunları dikkate alarak meslek ve üniversite seçimi yapmalısınız.
Tercih öncesi dikkat
ÖSS sonuçları açıklandı. Adaylar şimdi aldıkları puanla iyi bir bölümde okumak için hazırlıklara başladı. Peki üniversite ve bölüm seçerken nelere dikkat etmek lazım? Hangi meslek size göre? Aldığınız puanla nereye girebilirsiniz? Geleceğin gözde meslekleri neler? İşte tercihte bulunacak adaylar kafalarındaki buna benzer soruların cevabını bu yazı dizisinde okuyacak. Tercihlerinizi nasıl yapmanız gerektiği, meslek seçiminde dikkat edilmesi gereken konular, hangi mesleklerin seçilebileceği konusunda önemli uyarılar yer alacak. Öte yandan sadece meslek değil, hangi üniversitede okuyacağınız da en az meslek seçiminiz kadar önemli bir yer tuttuğundan, üniversite seçiminde dikkat edilmesi gerekenlerle bu konuda 150 bine yakın öğrenci üzerinde yapılmış “Öğrenci eğilimleri anketi'nden de çarpıcı kesitleri dikkatinize sunuyoruz.
Puanından çok başarı dilimin önemli
Tercih listesini düzenlerken kendi gerçeklerine uygun doğru tercih yapmak isteyen adayların 2008 Tercihler Kılavuzu'nu çok iyi incelemeleri gereki-yor. 2008-2009 öğretim yılı için yükseköğretim programlarına yapılacak Merkezi yerleştirme işlemine girecek adaylar 2008 ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu ve bu kılavuz ile birlikte verilen tercih formundan faydalanarak tercih bildiriminde bulunacak. Adaylar, ÖSYS Başvuru Merkezlerinden bu kılavuzu 3,00 YTL ücret karşılığında temin edebilecek. Ayrıca kılavuz ÖSYM'nin http://www.o sym.gov.tr adresinde görülebilir. Kılavuz adayların tercihleri nasıl yapacaklarına ilişkin kuralları kapsıyor. Puan hesaplamalarında kullanılan veriler, puan
türlerindeki değişikliğe (Örneğin: Reklamcılık bölümü EA-2 den SÖZ-2 ye alındı.), testlerin ortalama ve standart sapmalarına göre değişebilir. Bu nedenle bu yılın puanlarıyla geçen yılın puanları birebir örtüşmez. Onun için puanı veri olarak kullanmak yanlış sonuç verebilir. Her ne kadar genel eğilimlerde çok büyük sapmalar olmasa da kontenjanların artması, son sınıf düzeyindeki öğrenci sayısının azalması, baraj puanların düşürülmesi orta alt sıralarda başarı sıralarında da değişikliğe neden olacak. Fakat yerleştirme, genel olarak belirli puanlara göre sıralamaya ve seçmeye dayanan bir mantığa sahip olduğu için adayların göstereceği yığılmalar üst sıralarda çok büyük değişikliğe neden olmayabilir. Bu nedenlerle başarı sıraları daha sağlıklı sonuçlar verebilir. Başarı sırasını esas alarak liste düzenlemelerinin doğru olacağını düşünüyoruz.
OKUL BİRİNCİSİ ŞANSLI
Okullarını birincilikle bitiren adaylar, bölümlerin genel kontenjanına ek olarak okul birincileri için ayrılacak kontenjanlardan yararlanacak. Adaylar sadece mezun oldukları yıl bu kontenjanlardan yararlanır. Okul birincileri için ayrılan kontenjanlar çok sınırlı. Bu nedenle tercihlerinin tümünü başka adaylar tarafından da çok istenen programlar arasından yapan okul birincileri, puanlarının yüksek, başarı sırasının iyi olmaması durumunda hiçbir programa kayıt hakkı kazanamayabilir.
EN AZ 145 PUAN ŞART
Bu yıl ÖSS sonucunda tercihte bulunmak için en az 145 puan almak gerekiyor. ÖSS-SÖZ-1, ÖSS-SAY-1, ÖSS-EA-1, ÖSS-DİL alanlarından en az 145 alanlar açıköğretim, lisans ve önlisans programlarını tercih edebilecekler. Yine özel yetenek gerektiren sınavlara başvurmak için en az 145 puan almak gerekiyor ancak bazı bölümler 165 puan barajının aşılmasını öngörebiliyor. Yerleştirmede meslek lisesi çıkışlı adaylara ek puan verilen lisans programlarını tercih edebilmek için de en az 165 puan barajını aşmış olmak gerekiyor. Diğer lisans programlarını tercih edebilmek için (yerleştirmede meslek lisesi çıkışlı adaylara ek puan verilen programlar hariç) ÖSS-SÖZ-2, ÖSS-SAY-2, ÖSS-EA-2, ÖSS-DİL en az 165 puan gerekiyor. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında mezun olan adaylara ek puan verilen lisans programlarını tercih edebilmek için programın ilgili puan türünden ÖSS-SÖZ-1, ÖSS-SAY-1, ÖSS-EA-1 ve DİL'den en az 160 puan almak gerekli.
Diğer lisans programlarını tercih edebilmek için (mesleki ve teknik ortaöğretim kurumundan mezun olan adaylara ek puan verilen lisans programları hariç) programın ilgili puan türünden ÖSS-SÖZ-2, ÖSS-SAY-2, ÖSS-EA 2 ve DİL'den en az 160 puan almak gerekiyor
Kendi alanında doğru sıralama
Adayların her puan türüne göre hesaplanan puanları, başarı sıraları sınav sonuç belgelerinde yazıyor. Sonuç belgesinde, bir adayın yerleştirmede kullanılmayacak olan Y- ÖSS puanları ve başarı sıraları yer almayacak. Adaylar kendi alanlarındaki lisans programlarına 0,8'ik puanları ile alan dışı bölümlere 0,3'lük puanları ile girecek. Ayrıca 2 yıllık bölümlere 0,3'lük puanları ile ve başarı sıraları ile yerleşecek.
Fakat tercih kılavuzunda, bölümlerin geçen yılki en son yerleşen öğrencisinin başarı sırası ve puanları yer alacak. Bu kılavuz incelenirken ilgili bölümün verilerinin, 2007'de en son yerleşen öğrencinin verileri olduğu unutulmamalı. Bu yılda birebir, aynı başarı sırasından alacağı anlamına gelmez. Seçilen bölümün kontenjanının artmış olması, taban puanını değiştirebilir. Bu nedenlerle tercihlerden sonra 'keşke x bölümünü yazsaydım, puanım yetecekmiş' demeyeceğiniz şekilde, çok istediğiniz ama başarı sırası sizden daha yukarıda görünen bölümlere de tercih lis-tenizde yer vermelisiniz. Ayrıca kendinize garanti altına alacağınız, kendi başarı sıranızın gerisinden de tercihlerde bulunmalısınız.
2008 tercih kılavuzunda tablo 3-A'da yer alan 2 yıllık meslek yüksek okullarına ait verilerde ise bazılarında ÖSS puanı, bazılarında meslek lisesi ilgili alan mezunu öğrenci verileri bulunuyor. Bilindiği gibi tablo 3-A'da yer alan 2 yıllık bölümlere öncelikli meslek lisesi ilgili alan mezunu öğrenciler yerleşecek. Meslek lisesi ilgili alan mezunu öğrencilerinden kontenjan dolmadığı takdirde farklı alandan öğrenciler, ÖSS puanlarıyla yerleştirilecek. 2008 ÖSYS tercih kılavuzunda en küçük puan sütununda 50 ile 100 arasında rakamlar var ise ilgili o bölüme geçen yıl en son meslek liseli ilgili alan öğrencileri kontenjanı doldurmuş anlamına gelir. O puan, meslek liseli o öğrencinin OBP'sini ifade eder. 2008 ÖSYS tercih kılavuzunda en küçük puan sütununda 145'in üzerinde bir puan var ise de meslek lisesi ilgili alan mezunu öğrencileri kontenjanı dolduramamış ÖSS puanı ile yerleştirme yapılmış demek ve yerleşen en düşük puanlı öğrencinin puanını ifade eder. Fakat yine de bu kılavuzda ki verilerin 2007 verileri olduğu, 2008'de bu verileri, bu yıl tercih yapacak öğrencilerin belirleyeceği unutulmamalı.
İyi düşün sonra üzülürsün
Basit Olarak ÖSS Tercih Rehberi
İşte bir tercih vaktinin daha sonuna geldik. Belki birçoğunuz gideceği üniversitelerin yanına aylar öncesinden işareti koydu bile. Kiminiz ise hâlâ düşünüyor. Bir de laf kalabalığı arasında yüzdelik dilimle, başarı sırasıyla kafası karışanlarımız var. Üniversite Tercih Rehberimiz ÖSS'nin anlamını bilmeyen birisinin dahi anlayabileceği şekilde geleceğiniz için hayati önem taşıyan bugünlerde size rehberlik yapacak.
İlk soru: Ne yapmak istiyorsun?
ÖSS'ye girdiniz, lisans, önlisans ya da açıköğretim programlarından birini tercih edecek kadar puan aldınız. Sıra geldi, tercih listenizi oluşturmaya. Fakat nereden başla-yacaksınız? Hemen söyleyelim. Önce eli-nizdeki tercih kılavuzunu kapatacaksınız. Şimdi asıl kılavuzunuza; beyniniz ve kalbinize konsantre olmalısınız… Çünkü “Ömrünü nasıl bir işle geçirmek istiyorsun?” sorusunun cevabını sadece senin beynin ve kalbin bilebilir. Tabii ki meslek rehberleri ve büyüklerinizin tecrübeleri cevabınıza yardımcı olabilir. Bu konuda en ideali “Az para kazanıyorum ama mesleğim beni mutlu ediyor” diyebilmenizdir. Bugüne kadar sevmediği işi yapanın mutlu olduğuna, para kazandığına şahit olmadım.
DETAYLAR PAHALIYA MALOLMASIN
Üniversite okumak, farklı dünyalara ait insanları tanımak, kültürle sanatla haşır neşir olmak demek. Yani okuduğunuz üniversiteden aldığınız ikinci diploma, 'başka dünyaları tanımak'tır. Bu nedenle, tercih ettiğiniz üniversitenin bulunduğu şehir ikinci önemli nokta. Şehrin sosyal aktivite yönünden doyurucu olması gereki-yor. Şehre alışamadığı için evine dönen öğrenci sayısı azımsanmayacak sayıda. Kılavuzdaki açıklamalar kısmını okumayı ihmal etmeyin.
YERLEŞTİRMENİN MANTIĞINI BİLİN
Şimdi geldik asıl meseleye, yani tercih listesi oluşturma ve sıralama yapmanın detaylarına. İlk bilmeniz gereken şu: ÖSYM, lis-tenizde hangi bölümün daha üst sıraya yazıldığını dikkate alır. Puanınız 1. sıradaki tercihinize yetiyorsa o bölüme yerleşirsiniz. Aslında 5. sıraya yazdığınız tercihinizi daha çok istediğinizin ÖSYM açısından hiçbir anlamı yoktur. Okumayacağınız bir bölümü kazanırsanız bir sonraki sene puanınızın kesileceğini de unutmayın.
BAŞARI SIRASINA BAKIN
'Tercih yaparken başarı sırasına mı yüzdelik dilime mi bakacağız' konusu başlı başına sorun.
Benim stratejim 15 yukarı-15 aşağı. Neye bakarsanız bakın bu stratejiyi uygulamalısınız. Başarı sıralarının kılavuza konması nedeniyle tercih yaparken dikkate almanız gereken nokta bu. Girmek istediğiniz bölümün aldığı son öğrencinin başarı sırası. 15 puan stratejisini başarı sırasının yüzde 30 üstü ve yüzde 30 altı olarak uygulayabilirsiniz. Mesela başarı sıranız 30.000 olsun. Yüzde 30'u 10.000 yapar. Dolayısıyla en üstteki tercihiniz geçen yıl yaklaşık 20.000, en alttaki de yaklaşık 40.000'inci sıradaki kişiyi alan bölüm olabilir. İyi tercihler...
Son kontrol listesi
Tasarım ve iletişim çağı
Meslek seçimi, gençler için hayatın donüm noktalarından biridir. Bu dönem ailesinin istediği mesleği yapmaya zorlananlar içinse bir kabus dönemidir. Bu yüzden ailelerin sadece yol gösterici olarak kalmasında fayda var.
Peki hangi meslek? Dünyada son çeyrek asırda yaşanan gelişmeler, internet ve iletişim imkanları geleceğin tasarım ve iletişim çağı olacağını gösteriyor. Çünkü dünyayı tasarlayan geleceğe de paraya da hükmediyor. İşte geleceğin meslekleri:
FEN VE MATEMATİK
Biyoteknoloji, Gıda ve Gıda Mühendisliği, Mühendislik alanında; Bilgisayar Mühendisliği, İnternet, Elektronik Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği, Uzay ve Havacılık, Çevre Mühendisliği, Enerji Mühendisliği, Sistem Mühendisliği, Mimarlık, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı.
SOSYAL BİLİMLER
Hukuk, Uluslararası İlişkiler, Diplomasi, AB ile İlişkiler, Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi, Psikoloji, İnsan Kaynakları Yöneticiliği, Strateji Uzmanlığı, Danışmanlık.
EKONOMİ
İşletme, Bankacılık ve Finans, Turizm, Tekstil ve Moda Ağırlıklı Konfeksiyon Tasarımı, İmalat ve Yapı Sektörü
İLETİŞİM
Enformatik, Bilişim, Halkla İlişkiler, Görsel Sanatlar ve Görsel İletişim Tasarımı, Reklamcılık, Elektronik Gazetecilik mesleklerinin geleceğin meslekleri arasında yer alacağı belirtiliyor.
GENETİK
Türkiye'de bu alanda ciddi bir araştırmacı açığı var. Tarım, Çevre, Sağlık ve Orman Bakanlığı'na bağlı kuruluşlarla, Adli Tıp kriminoloji laboratuvarlarında iş imkanı sağlıyor.
AB UZMANLIĞI
Türkiye'nin AB'ye uyum süreci özel sektör ve KOBİ'lerde AB uzmanı ihtiyacını doğurdu. Türkiye AB'ye girse de girmese de bu alanda çalışanlara ihtiyaç duyacak. Bu yüzden AB uzmanlığı önümüzdeki on yılın en gözde alanı olaak görülüyor.
FİNANS UZMANI
Banka, sigorta ve borsa şirketlerinde yönetici olarak çalışabilen kişilerdir. Türkiye'deki uluslararası şirketlerde finansman, analist, stateji planlama yöneticisi ve borsa uzmanı olabilirler.
GÖRSEL İLETİŞİM TASARIMI
Yaratıcılığın teknolojiyle buluştuğu bu alan görsellikle ilgili geniş iş sahasına sahip. İletişim, medya ve reklamcılığın yanı sıra bilgisayar destekli grafik tasarımıyla da uğraşabiliyor.
Adayların ÖSS'ye hazırlanırken mesleklerini belirlemesi, tercih listesini oluştururken de önemli bir adım olur. Öğrencilere 24 tercih hakkı veriliyor. Bu haklarınızı kullanırken sadece tek bir üniversite ya da tek bir bölüm seçmiyorlar. Bu şekilde davranmak çok riskli olduğundan tercihler daha geniş yelpazede düşünülmeli. Bir üniversitenin sadece bir bölümünü isteyen öğrencilerin bile, yeterince araştırmadan sadece kulaktan dolma bilgilerle o tercihe yöneldikleri ortada. Oysa ki meslek seçimi yaparken bazı noktalara dikkat etmek gerekiyor.
KAPAĞI ATMA FİKRİNDEN VAZGEÇ
Yetenek ve ilgilerine uygun meslek seçen bireylerin işlerini severek yaptıklarını ve mesleki başarılarının her gün biraz daha arttığını, buna dayalı olarak daha verimli ve mutlu bir yaşam sürdürdüklerini görüyoruz. Bu konuda doğru karar verebilmek için meslekleri ve kendinizi iyi tanımalı, seçeceğiniz mesleğin kendinize uygunluğunu ölçmelisiniz. Bunun için çevrenizdeki meslek gruplarını gözlemlemeli, bu meslek gruplarındaki insanlarla bilgi alışverişinde bulunup o mesleğin olumlu ve olumsuz yanlarını görerek hareket etmelisiniz. En önemlisi de o meslek için ne gibi özelliklere sahip olmanız gerektiğini bilmenizdir. Yani 'bir yere kapağı atayım da neresi olursa olsun' düşüncesi ya da 'puanım(başarı sıram) beklediğimden yüksek geldi boşa gitmesin' diyerek size uygun olmayan yüksek puanlı bir bölümü tercih etmeniz sizi ileride başarısız ve mutsuz bir yaşam içine sürükleyebilir. Bunu önlemenin en güzel yolu ise araştırmak ve birtakım meslek dökümlerini uygulamak olur.
Meslek seçiminde ekonomik kaygılar da alacağımız kararda etkilidir. Genellikle en fazla kazanç sağlayacak meslekler tercih edilmeye çalışılır. Oysa her mesleğin iyi kazananı ve kazanmayanı vardır. Kişi mesleğini severek yapıyorsa zaten başarılı olur. Başarı da ardından yeterli kazancı getirir. Unutmamak gerekir ki meslek sadece ekonomik ihtiyaçları karşılama aracı değil. Kişi mesleği aracılığıyla yeteneklerini, becerilerini ortaya koyar, kapasitesini geliştirir, başarılı olur ve doyum sağlar. Meslekte yaşanılan başarısızlık ve doyumsuzluk bireyin ruh sağlığını tehdit eder. Bu tür durumları göz önünde bulundurarak meslek tercihi yapmanız gerekir.
NE İSTEDİĞİNİZİ İYİ BİLİN
Her mesleğin kendine has gerektirdiği bazı kişilik özellikleri vardır.Örn: Halkla ilişkiler okumak isteyen bir öğrenci dışa dönük, insanlarla devamlı iletişim halinde olan, girişimci özelliğe sahip olmalıdır. Siz de temel kişilik özelliklerinizi keşfetmelisiniz. Örneğin: Soğukkanlılık, titiz olmak, sabırlı olmak gibi İlgi, yetenek ve kişilik özelliklerinizi tanımada kendi tanımlarınızın yanı sıra; yakın çevrenizden ve size yakın olan arkadaşlarınızdan görüş alabilir, psikolojik danışma ve rehberlik uzmanlarına başvurup ilgi, kişilik özellikleri, yeteneklerinize yönelik anket yada psikolojik testler uygulatabilir ve bu uzmanlardan bilgi alabilirsiniz.
Yetenek ve ilgi alanlarınızı keşfedin
Herkesin doğuştan getirdiği aldığı eğitimle geliştirme fırsatı bulduğu ya da bulamadığı özellikler var. Seçeceğiniz mesleğin gerektirdiği yetenek düzeyine sahip değilseniz o meslekte başarılı olmanız beklenemez. Meslekler genel zekâ, sayısal, sözel, soyut, mekanik ve görsel algılama (şekil ve uzay ilişkileri) yetenekleri açısından düzey farklılıkları gösterir. Önemli olan bireyin bu farklı yeteneklerden hangisinde düzeyinin ne olduğunun farkına varabilmesidir.
Özel bir çaba sarf etmeden, zevkle yapacağınız, tatmin olacağınız işler ilgi alanımıza giren durumları oluşturur. Nelerden hoşlanıyor, hangi tür işlerde fazla gayret sarf etmeden başarılı olabiliyorsanız, o işler sizin ilgi alanınıza giriyor anlamına gelir.
Mesleki değerlerinin farkında olmak önemlidir. Örneğin: Bilgi, para, sevgi, başarı...
Hangileri daha önemli ve öncelikli değerler sizin için? Bu anlamda değerlerinizin neler olduğunun farkına varmanız ve bunların hayatımızı nasıl etkileyeceğini bulmamız, kendi hakkımızda daha fazla bilgi elde etmemizi sağlar ve hayatımıza yön veririz.
Pişman olacağınız kararlar vermeyin
Temmuz ayı öğrenci eğilimleri anketinden çıkan sonuçlar gösteriyor ki, 2008 ÖSS'de istediği başarıyı sağlayamayan öğrencilerin yüzde 36,4'ü herhangi bir yeri tercih ediyor. Bu oran doğrultusunda asıl hedefin “Barajı geçeyim de hangi bölüm olursa olsun bir bölümü yazarım” düşüncesi olduğunu gösteriyor. Üniversiteye girilen bölümlerin önemi, yetenekler, istekler, hedefler göz önünde bulundurulmaksızın tercih yapılması ise öğrencinin hayatı boyunca büyük etkiler yaşatabilir. Bu açıdan her aday kendisine bir hedef koymalı, ilk tercihinde istediği bölüme girmese bile sonraki sene şansını bir daha denemeli.
MESLEK DÜNYASINI TANIYIN
Öte yandan ilerideki mesleğiniz ve böylece alacağınız eğitim konusunda karar verebilmek için meslek dünyasıyla ilgili mümkün olduğu kadar bol bilgi toplamanızda yarar var. Meslekleri tanıma çok yönlü verilerle irdelenmeli. Bunun için şu sorular sorulabilir: “ Meslek hangi yetenekleri, ilgileri ve kişilik özelliklerini gerektirmektedir? Çalışma ortamı nasıldır? Hangi malzemelerle çalışılmaktadır? İş bulma ve kazanç durumu nasıldır? Meslekte yapılan işler nelerdir? Mesleğin ülkemizdeki gelceeği nedir? Meslekte uzmanlaşma ve ilerleme olanakları nasıldır? Meslek staj, zorunlu hizmet gibi çalışmaları izlemekte midir? Avantaj ve dezavantajları nelerdir? Hangi mesleki alternatifleri vardır? Hangi eğitim yolları mevcuttur?“
Kaynakça: Meslek Rehberi, Uzaktan Eğitim
OKS, OGES, SBS, ÖSS derken öğrencilerin en yoğun ve hayatlarının kararlarını verecekleri günlere yine geldik. Bugünlerde meslek rehberi okurlarının yoğun şekilde hayatlarının tercihlerini yapmaya çalıştıklarını biliyoruz. Bu yüzden Meslek Rehberi ve Uzaktan Eğitim işbirliğiyle bu kısa Tercih Rehberi yazısını hazırladık. Tercih Rehberinin önemi şurada. Mümkün olduğunca kısa ve öz yazıyla sizi kendi tercihlerinizle başbaşa bırakabilmek. Kimse sizin adınıza tercih yapma hakkına sahip değil. İnsanı diğer yaratılmışlardan ayırt eden en önemli özellik kendisine özgür irade yani tercih hakkı verilmesi. Aslında hayattaki tüm çizgimiz ve sonuçları belki de tercihlerimiz doğrultusunda belirleniyor.
Tercih Nedir?
Tercih, gelecekteki bir olayla veya amaçlarınızla ilgili bir konuda bir dizi alternatif arasından seçme yapmaktır. Bunu yaparken seçtiğiniz tercih doğrultusunda yararlara ulaşmak söz konusu olduğu gibi zararlarına da katlanmak durumundasınız. Hayat bir nimet-külfet dengesi üzerine kurulmuştur. Bir tercih yaptığınızda artık bitmiştir. Örneğin, doktor olmayı tercih ettiyseniz artık mühendis olmanız sizden büyük ihtimalle uzak olmuştur. Doktor olmanın artılarına ulaşabilirsiniz ama mühendis olmanın artılarını terketme karşılığında. Buna yönetim bilimlerinde fırsat maliyeti derler. Yani bir fırsatı teptiğinizde katlanmanız gereken maliyet. O yüzden her tercih artılar yanında eksileri de kabul etmektir. Yani bir mal alıyorsunuz. Satıcı diyor ki kardeşim bunu alıyorsun ama bak bunu alırsan buna da katlanman lazım. Araba alıyorsanız benzin parası vermem diyemezsiniz. Onun gibi birşey.
Tercih gerçekten zor bir şey olmasına rağmen size bazı etkili ipuçları vererek bunu kolaylaştırmak ya da tercihinizi daha bilinçli yapmanıza yardımcı olmak Meslek Rehberi olarak amaçlarımızdan birisi.
Tercih ya da seçiminizi yaparken öncelikle elinize kağıt kalem alınız. Aşağıdakileri madde madde yazmaya başlayınız.
A. Tercihe başlamadan önce ideallerinizi ve amaçlarınızı belirleyiniz.
- Benim hayattaki amacım nedir? Nereye gelmek istiyorum. Hayatta ne elde etmek istiyorum. Bu hedefi mutlaka büyük tutunuz. Örneğin, mühendis olmak bir amaç değildir. Ama yaptığı tasarım ve mühendislik harikalarıyla tüm dünyada 1 numara olmak bir amaç olabilir. Yazar olmak bir amaç değildir. Ama Harry Potter’ın yazarı gibi ilk kitabın çıktığı gün 5 milyon satmak bir amaçtır.
- Sonuç her zaman hedeflenenden daha aşağıdadır. Dünyayı en iyi mühendis olmayı hedeflediyseniz Türkiye’de 1 numara olabilirsiniz. Ama mühendis olmayı hedeflediyseniz sıradan bir mühendis olursunuz.
Bu iki madde sonunda belirlediğiniz hedef ve amaçlarda önünüzdeki 20-30 seneye ait hayatınızın kararını vereceğiniz şuurunda olmalısınız.
B. Tercihleri Belirlemeden Önce Amacınız İçin Önemli İç ve Dış Etkenleri Belirleyin
Tercihleri belirlemeden önce 4 şeyi bilmelisiniz. Bunlar aşağıdadır. Her madde altında mümkün olduğunca fazla şey yazmaya çalışın.
- Zayıf Taraflarım Nelerdir?
- Güçlü Taraflarım Nelerdir?
- Fırsatlar Nelerdir?
- Zorluklar nelerdir?
İlk olarak amacınızı belirleyin demiştik. Amacınıza doğru ilerlerken sizi yoldan alıkoyacak veya yardım edecek ikişer şey vardır. Bunların ikisi içeriden yani sizde olanlar diğer ikisi dışarından gelenlerdir. Zayıf taraflarınız ve Güçlü taraflarınız sizden olanlardır. Fırsatlar ve Zorluklar dışarıdan gelenlerdir. İçeriden gelen zayıf taraflarla dışarıdan gelen zorluklar sizin amaca ulaşmanızda engeldirler. Sizin zayıf yanlarınız ve dışarından gelen tehditler ve zorluklar amaca ulaşmanızı engeller. Tercihinizi yaptığınızda zayıf yanlarınızı güçlendirmeli ya da zayıf yanlarınız dışarından gelen zorluklarla kesiştiğinde kaçınabilmek amaca ulaşmanız için çok önemlidir. Eğer fırsatlar ve güçlü yanlarınız kesişirse sizi kimse tutamaz.
Aşağıda dışarıdan ve içeriden gelenlerin muhtemel kesişmeleri ve yapmanız gerekenler yer almaktadır.
- Zayıf Yanlarınız/Fırsatlar: Fırsatları kaçırmamak için zayıf yanlarınızı güçlendirin. Aksi takdirde fırsat kaçar. Kaçan fırsat aynı şekilde gelmez.
- Zayıf Yanlarınız/Zorluklar: Erkekliğin onda dokuzu kaçmaktır demişler. Fakat daha iyisi zayıf yanlarınızı güçlü kılarak zorlukları yenebilmek daha üstündür.
- Güçlü Yanlarınız/Fırsatlar: Fırsatları son noktasına kadar değerlendirin.
- Güçlü Yanlarınız/Zorluklar: Güçlü yanlarınızla zorlukların üstesinden gelmek için planlayın ve uygulayın.
Aslında Meslek Seçimi ya da Meslek Tercihi nedir diye sorulduğunda belki şöyle cevap verilebilir: Meslek Seçimi hayattaki amaçları gerçekleştirebilmek için insanın zayıf taraflarını güçlendirmek ve bunun için yetenekler geliştirmek, güçlü taraflarını öğrenmek, zorlukları yenmek için yeteneklerle donanmak ve fırsatları en iyi değerlendirebilmek için seçim yapmaktır.
C. Tercihlerinizi Belirleyin
Artık alternatifleri listeleyin. Amacınıza ulaşmanızda hangi meslek idealdir. Unutmayın! Meslek Seçimi veya Meslekler sizin aslında hayattaki amaçlarınızı gerçekleştirmek için birer araçtır. Meslek bir amaç değildir.
Araç Olarak Meslek
Seçtiğiniz meslek amacınızı gerçekleştirmede size güçlü donanımı sağlar. Mesleğinizi seçtikten sonra yeni 10-15 mesleğe daha geçiş yapacağınızı bilin. Bu yüzden Meslekte genel kategoriyi belirlemek çok önemlidir. Örneğin, Kimya Mühendisleri, Malzeme Mühendisleri Nanoteknoloji mühendisliği kurulduğunda hemen buraya adapte olabildiler. Ama aynı şeyi başka zıt meslekler için söylemek mümkün değildir. Seçtiğiniz meslek sizin başlangıç noktanızdır.
Amacı Gerçekleştirmede Okulun Önemi
Şüphesiz iyi bir okul amaçlarınızı gerçekleştirmek için gerekli donanımı almak için önemlidir. Söz konusu olan lise ise Türkiye’de liseler iyi bir üniversiteye sıçrama taşı olarak görüldüğünden OKS, SBS gibi sınavlar önem taşıyor. Maalesef ÖSS Sistemi yapılanmasındaki yanlışlıklar nedeniyle o da yetmiyor dershaneler ön plana çıkıyor. Okul önemli dedik ama okuldan daha önemlisi amacınızı bilmeniz ve kendinizi daha okul öğrenimi sırasında gerekli bilgilerle donatmanız. Popüler veya iyi bir okulu bitirip te yıllarca işsiz gezen niceleri vardır. Hangi programın hangi okulda en iyi verildiği okulun adından daha önemli. Örneğin iyi bir makine mühendisi olmak için daha popüler olan Boğaziçi yerine belki İTÜ daha iyi bir tercih olabilir. Boğaziçi Üniversitesinde Malzeme Mühendisliği okumaktansa belki de Anadolu Üniversitesinde okumak sizin amaçlarınız için daha uygun olabilir. O yüzden tercihlerinizde okuldan ziyade sizin tercih edeceğiniz programda eğitim kalitesi daha önemlidir.
Bilimsel bir çalışma sonucu ortaya çıkan şu: Öğrencinin başarısı üzerinde öğrencinin kendi payı %50, okulun %30, ve diğer etkenler %20. Amacını bilmeyen geçmiş olmak için geçen, diplomaya odaklı bir anlayışla dünyanın en iyi üniversitesini bitirseniz farketmez. Zira mevcut eğitim sisteminde en iyi üniversitede bile sıradan öğrenci olarak okulu bitirme şansı her zaman vardır (Bilimsel çalışmalar gösteriyor).
Umarız yazı yararlı olur ve amaçlarınızı belirleme ve gerçekleştirmede katkı sağlar.
ÖSS'de puanlar ne kadar düşebilir
ÖSS sınav sonuçları açıklandığı zaman öğrencilerin merak edip, cevabını aradığı ilk sorudur: Acaba puanlar düşecek mi yoksa yükselecek mi?
Bu sorunun cevabı önemlidir çünkü doğru ve başarılı bir tercih yapmak bu soruyu doğru cevaplamaya bağlıdır.
* Türkçe, Ed-Sos, Sos-2 ve Fen-2 alan ortalamalarının yükseldiğini görüyoruz. Bu ilk olarak şu anlama geliyor. Sözelde beklediğimiz puan düşüşü bu seneki sözel alan ortalamalarının geçen senekinden fazla olması nedeniyle pek gerçekleşemeyecek gibi. Tabi kontenjan artışı şimdilik hesaba katmıyoruz.
Anahtar Kelimeler: Meslek Tercihleri, Tercih Rehberi, ÖSS Rehberi, ÖSS, Rehberlik, Meslekler, Meslek Seçimi, Meslek Rehberi.
Not: ÖSS Tercih Rehberi bağlantısından ÖSS Tercihiyle ilgili yazıya ulaşabilirsiniz.
Doç. Dr. B. Gültekin Çetiner
- Yenişafak Gazetesi
- Uzaktan Eğitim
- Meslek Rehberi
- Haber7
Kayıtlar
0 yorum:
Yorum Gönder